Vào cuối năm 2025, thị trường phần cứng PC đang trải qua một cơn bão tăng giá chưa từng có. Từ việc giá RAM và SSD tăng mạnh, doanh số bo mạch chủ sụt giảm nghiêm trọng, cho đến card đồ họa và CPU đồng loạt điều chỉnh giá tăng, toàn bộ chuỗi ngành phần cứng đang bị cuốn vào vòng xoáy biến động giá. Điều này không chỉ khiến chi phí lắp ráp máy tính của người tiêu dùng tăng vọt mà còn làm dấy lên lo ngại sâu sắc trong ngành về cục diện cung ứng trong tương lai. Đợt tăng giá lần này không phải hiện tượng đơn lẻ, mà bắt nguồn từ sự bùng nổ của ngành công nghiệp AI, kéo theo sự tái cấu trúc năng lực sản xuất. Tác động của nó đã lan rộng từ các linh kiện lưu trữ cốt lõi sang toàn bộ hệ sinh thái phần cứng PC và dự kiến sẽ kéo dài trong nhiều năm tới.
RAM và SSD dẫn đầu đợt tăng giá: Giá tăng gấp đôi và dự kiến vẫn tiếp tục khan hàng
Là điểm khởi đầu của làn sóng tăng giá lần này, RAM (DRAM) và ổ cứng SSD (dựa trên bộ nhớ NAND flash) ghi nhận mức tăng “chóng mặt”. So với thời điểm đáy của thị trường cách đây hơn một năm, giá bán lẻ của cùng một mẫu RAM hiện đã cao gấp ba đến bốn lần. Theo dữ liệu mới nhất từ TrendForce, giá các sản phẩm NAND flash trong tháng 11 đã tăng từ 20% đến 60%, bao phủ mọi phân khúc dung lượng, từ dòng phổ thông đến cao cấp, không có ngoại lệ.
Động lực cốt lõi của đợt tăng giá lần này xuất phát từ sự mất cân đối mang tính cơ cấu giữa cung và cầu trên thị trường. Một mặt, các nhà sản xuất bộ nhớ trên toàn cầu đã chuyển phần lớn năng lực sản xuất sang HBM (High Bandwidth Memory) — loại bộ nhớ then chốt cho chip AI. Nhu cầu bùng nổ và biên lợi nhuận hấp dẫn của HBM khiến các nhà máy ưu tiên sản xuất dòng sản phẩm này, dẫn đến nguồn cung DDR và LPDDR dành cho thị trường tiêu dùng bị thu hẹp đáng kể. Mặt khác, sự tăng trưởng đột biến của các đơn hàng AI và eSSD cho doanh nghiệp đã khiến năng lực sản xuất NAND flash tập trung nhiều hơn vào các sản phẩm cao cấp và phân khúc doanh nghiệp. Điều này tiếp tục làm giảm nguồn cung cho thị trường tiêu dùng, đẩy giá bán trên toàn bộ ngành tăng mạnh.
Nghiêm trọng hơn, tình trạng thiếu hụt nguồn cung hiện tại mới chỉ là khởi đầu. Ông Trần Chí Minh, Tổng giám đốc Team Group, cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng giá hợp đồng của các sản phẩm DRAM và NAND flash chủ lực trong tháng 12 đã tăng mạnh từ 80% đến 100%. Khi lượng tồn kho hiện có dần cạn kiệt, tình hình nguồn cung dự kiến sẽ trở nên tồi tệ hơn trong quý I và quý II năm 2026. “Đến thời điểm đó, bất kể người tiêu dùng có sẵn sàng trả giá cao đến đâu, việc giành được hạn ngạch sản phẩm cũng có thể trở nên khó khăn hơn.” Ông dự đoán tình trạng thiếu hụt DRAM và NAND flash sẽ kéo dài đến cuối năm 2027, thậm chí lâu hơn, đồng nghĩa với việc mức giá cao của các sản phẩm lưu trữ dành cho người tiêu dùng sẽ được duy trì trong thời gian dài.

Thị trường bo mạch chủ chịu tác động đầu tiên: Doanh số giảm một nửa, nhu cầu lắp ráp máy bị kìm hãm
Việc giá RAM và SSD tăng mạnh đã gây ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường bo mạch chủ. Là linh kiện kết nối cốt lõi của phần cứng PC, doanh số bo mạch chủ phụ thuộc chặt chẽ vào nhu cầu lắp ráp máy tính. Chi phí lắp máy tăng cao khiến người tiêu dùng trì hoãn hoặc từ bỏ kế hoạch dựng máy. Theo Báo cáo từ Bok Bantang, thị trường bo mạch và bộ nhớ trong tuần qua vô cùng ảm đạm: doanh số bo mạch chủ tại kênh bán hàng offline giảm ít nhất 50%, trong khi doanh số trên các nền tảng online cũng lao dốc mạnh, giảm hơn 40%.

Đằng sau những con số này là chi phí lắp ráp máy tính của người tiêu dùng tăng mạnh. Dữ liệu cho thấy chi phí để lắp một bộ PC hiện nay đã tăng ít nhất 2.000 NDT so với giai đoạn giá thấp trước đó — một mức tăng đủ lớn để kìm hãm nhu cầu mua sắm của nhóm người tiêu dùng phổ thông. Trên thực tế, doanh số thị trường phần cứng PC trong dịp lễ Đôi 11 năm nay đã có dấu hiệu suy yếu, và việc giá RAM cùng SSD tiếp tục tăng mạnh chỉ khiến thị trường trở nên khó khăn hơn. Các chuyên gia nhận định rằng nếu giá sản phẩm lưu trữ duy trì ở mức cao trong thời gian dài, tình trạng ảm đạm của thị trường bo mạch chủ sẽ khó được cải thiện ít nhất cho đến dịp Tết Nguyên đán 2026.
Khó khăn của thị trường bo mạch chủ không chỉ đến từ việc giá linh kiện lưu trữ tăng cao. Dự báo giá card đồ họa sẽ tăng trong thời gian tới càng khiến tâm lý chờ đợi của người tiêu dùng trở nên rõ rệt hơn. Nhiều nhà bán lẻ cho biết hiện có không ít khách hàng tiềm năng rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: lắp máy ngay thì phải chấp nhận chi phí cao, còn chờ đợi thì lại lo các linh kiện khác tiếp tục tăng giá. Tâm lý do dự này trực tiếp dẫn đến nhu cầu thị trường suy giảm, khiến tình hình vốn đã khó khăn của ngành bo mạch chủ càng trở nên trầm trọng.

Hiệu ứng dây chuyền bùng phát: Card đồ họa và CPU lần lượt tăng giá
Sau khi giá RAM và SSD tăng gây chấn động thị trường, giá card đồ họa và CPU cũng bắt đầu leo thang, đánh dấu việc làn sóng tăng giá trên toàn bộ chuỗi ngành phần cứng PC đã chính thức hình thành.
Thị trường card đồ họa là nơi xuất hiện dấu hiệu tăng giá sớm nhất. Gần đây, các mẫu dành cho game thủ phổ thông như GeForce RTX 5060, RTX 5070 và RTX 5060 Ti 8GB đều tăng nhẹ vài chục tệ, trong khi phiên bản RTX 5060 Ti 16GB tuy vẫn giữ giá nhưng đã bắt đầu khan hàng. Đáng chú ý, AMD đã thông báo cho các đối tác AIB rằng toàn bộ dòng card đồ họa của hãng sẽ đồng loạt tăng giá 10%. Nguyên nhân chính là do nhu cầu trong lĩnh vực AI tăng mạnh khiến chi phí chip GDDR6 và các linh kiện liên quan tăng vọt. Giới chuyên môn dự đoán giá card đồ họa sẽ không tăng đột ngột mà sẽ được điều chỉnh nhiều đợt, mỗi đợt tăng với biên độ nhỏ — đồng nghĩa với việc chi phí mua card của người tiêu dùng sẽ tiếp tục leo thang.
Trước kỳ vọng tăng giá, các nhà phân phối đã bắt đầu tăng cường nhập hàng. Tuy nhiên, vì dự báo nhu cầu thị trường không quá lạc quan, lượng hàng nhập vào vẫn tương đối thận trọng, điều này có thể khiến tình trạng mất cân đối cung cầu trở nên nghiêm trọng hơn.

Ngay sau card đồ họa, thị trường CPU cũng xuất hiện tin tức tăng giá. Từ 0 giờ ngày 2/12 (giờ Anh), AMD đã chính thức thông báo cho các đối tác kênh phân phối về việc điều chỉnh tăng giá các dòng CPU. Mặc dù hãng không công bố mức tăng cụ thể, thị trường trong nước đã xuất hiện biến động thực tế — tại cửa hàng tự doanh của JD, giá bộ xử lý AMD Ryzen 7 9800X3D đã được điều chỉnh từ mức 3.499 NDT duy trì trong thời gian dài lên 3.699 NDT, trở lại mức giá niêm yết chính thức.

So với logic tăng giá của RAM và card đồ họa, việc CPU tăng giá càng đáng chú ý hơn. Do CPU không tích hợp DRAM hay NAND, chi phí bộ nhớ tăng không thể trực tiếp解释 lý do CPU tăng giá. Các chuyên gia trong ngành nhận định rằng nguyên nhân cốt lõi của đợt tăng giá này đến từ tình trạng thiếu hụt năng lực sản xuất wafer. Khi nhu cầu chip AI tăng mạnh, các xưởng đúc bán dẫn như TSMC ưu tiên phân bổ công suất cho các dòng chip AI có lợi nhuận cao hơn, khiến nguồn wafer dành cho CPU tiêu dùng bị thu hẹp, gián tiếp đẩy chi phí sản xuất tăng lên.
Triển vọng tương lai: Tình trạng khan hàng có thể kéo dài đến năm 2027
Đối với thị trường phần cứng PC, làn sóng tăng giá lần này không phải biến động ngắn hạn, mà là sự điều chỉnh mang tính cơ cấu dài hạn do sự phát triển của ngành AI gây ra. Dự báo cho thấy tình trạng thiếu hụt DRAM và NAND sẽ kéo dài đến cuối năm 2027, thậm chí lâu hơn — đồng nghĩa với việc mức giá cao và nguồn cung eo hẹp sẽ trở thành trạng thái bình thường của thị trường phần cứng PC trong hai năm tới.
Xét về tác động trong ngành, các phân khúc khác nhau sẽ có xu hướng phân hóa rõ rệt. Nhiều nhà sản xuất đã xác định ưu tiên phục vụ khách hàng chiến lược trong lĩnh vực AI, điều này có nghĩa là thị trường tiêu dùng có thể phải đối mặt với tình trạng thiếu hàng nghiêm trọng hơn.
Đối với người tiêu dùng, quyết định lắp máy trong bối cảnh thị trường hiện tại cần cân nhắc kỹ lưỡng. Nếu không có nhu cầu cấp thiết, việc trì hoãn lắp ráp và chờ thị trường cân bằng trở lại có thể là lựa chọn hợp lý hơn. Còn đối với những người dùng bắt buộc phải mua, chi phí cao trong ngắn hạn gần như khó tránh, vì vậy nên ưu tiên lựa chọn các sản phẩm có tỷ lệ hiệu năng/giá ổn định, tránh chạy theo xu hướng giá tăng. Ngoài ra, khi giá phần cứng mới tăng mạnh, thị trường PC đã qua sử dụng có thể sẽ trở thành lựa chọn thay thế hấp dẫn cho một bộ phận người tiêu dùng.
Về lâu dài, làn sóng tăng giá lần này cũng sẽ thúc đẩy việc tái cấu trúc ngành phần cứng PC. Năng lực sản xuất bị ngành AI chiếm dụng sẽ buộc các nhà sản xuất phần cứng tiêu dùng phải đẩy nhanh đổi mới công nghệ, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm để đối phó với áp lực chi phí. Đồng thời, sự ổn định của chuỗi cung ứng sẽ trở thành yếu tố cạnh tranh cốt lõi — những doanh nghiệp sở hữu chuỗi cung ứng đa dạng và linh hoạt sẽ có khả năng chống chọi tốt hơn trước biến động thị trường.